تبلیغات
وبلاگهای روستاهای دودانگه - علت شروع جنگ عراق علیه ایران و آغاز 8 سال دفاع مقدس

31 شهریور ماه 1359 در زمرة روزهای فراموش‌ناشدنی تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود. در این روز با بمباران هوایی فرودگاه‌ها و شهرهای مهم ایران توسط هواپیماهای عراقی و سپس تهاجم گسترده نیروهای زمینی این كشور به قلمرو ایران در طول مرز دو كشور تجاور نظامی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز گردید. دولت عراق در سراسر دوران جنگ كه قریب به هشت سال ادامه یافت و پس از آن همواره كوشید تجاوز نظامی خود را با توسل به یك رشته بهانه‌ها موجه جلوه دهد، شاید در نگاهی سطحی به اختلافات ارضی و مرزی دیرینه و استمرار تنش و تشنج سیاسی و حتی نظامی بین دو كشور در دهه‌های گذشته، شعله‌ور شدن آتش  جنگ بین آن دو  به گونه‌ای...
طبیعی یا اجتناب ناپذیر جلوه‌گر شود، دولت عراق نیز در شرایط فقدان هر گونه استدلال معقول و محكمه پسند كوشیده است تا توسل به تجاوز و تحمیل جنگ از جانب خود را از این زاویه توجیه كند. لیكن این جنگ را حكایتی دیگر استو آن اینكه جنگ تحمیلی عراق علیه ایران توطئه‌ای بود مشترك از طرف كشورهای عربی و آمریكا با طرفداری بقیه كشورهای جهان كه بوسیلة رژیم بعث عراق كه در موقعیت برتر انجام این نقشه قرار داشت، صورت گرفت و حكایت این جنگ نبود جز احساس خطر استكبار به سردمداری آمریكا از استمرار نظام جمهوری اسلامی ایران و صدور ارزشها و آرمانهای اسلامی به قلمرو تحت كنترل و سیطرة آنها از جمله عراق، فلسطین، لبنان، افغانستان، منطقه خلیج فارس، كشورهای آفریقایی و ....[1]
كشور ایالات متحده آمریكا بعد از كودتای 28 مرداد 1332 به مدت 25 سال قدرت بلامنازع در امور سیاسی، اقتصادی و نظامی ایران بود و با وقوع انقلاب بیش از همه متضرر گردید و منافع خود را از دست داده و اعتبارش در جهان به خطر افتاد تا جایی كه مركز مطالعات و استراتژی ملی آمریكا طی گزارشی نوشت «حرمت و اعتبار مانند ظرف چینی است كه به آسانی می‌شكند و این چیزی است كه آمریكا با پیروزی انقلاب اسلامی از دست داده است.[2]

اولین مسئله‌ای كه باعث شد آمریكا از لحاظ سیاسی تحقیر شود اشغال سفارت این كشور در تهران بود كه بعد از این قضیه برخوردهای آمریكا با انقلاب اسلامی جدی‌تر دنبال گردید. از جمله مهمترین توطئه‌های آمریكا در قبال جمهوری اسلامی غیر از جنگ عراقعملیات طبس وكودتای نوژه را باید نام برد که در نهایت به خاطر عدم كارساز بودن این دو عملیات جنگ تحمیلی عراق بر ایران تحمیل گردید.
اما چرا عراق به عنوان متجاوز و عامل از بین برندة انقلاب اسلامی انتخاب گردید؟ این امر در واقعدلایلی دارد كه در ذیل به آن ها اشاره می‌شود:
1.ایدئولوژی بعثی رژیم عراق 2. بازگشت تدریجی این رژیم به كانون خانوادگی غرب از هنگام امضای معاهدة الجزایر 3. ضرورت پیمان دوستی و همكاری عراق در هر گونه اقدامی به منظور بی ثباتی ایران 4. ظهورانقلاب اسلامی كه خطری برای بقای رژیم بغداد بود. توجه به دلایل انتخاب عراق كاملاً مشخص می‌كند كه عامل محركه عراق بیشتر دلیل چهارم است و عراق به منظور جلوگیری از صدور انقلاب به این اقدام دست زد و در كلامی دیگر منافع عراق در این جنگ همان سد صدور انقلاب و بقای رژیم خود می‌باشد و دلیل اول و دوم و سوم دلایلی هستند كه از طرف آمریكا و كشورهای غربی انتخاب شده و عراق در آن دخیل نیست.[3]
اما دلایلی دیگر از بعد منطقه‌ای و جهانی
الف.منطقه‌ای:
از لحاظ منطقه‌ای انقلاب اسلامی ایران از سوی كشورهای منطقه و حكام مستبد كشورهای حاشیه خلیج فارس خطری جدی تلقی می‌شد. در نتیجه تفاهم دست‌جمعی برای سد نفوذ جمهوری اسلامی بوجود آمد. در میان كشورهای منطقه ، عراق بیش از سایر كشورها از انقلاب احساس نگرانی می‌كرد. در یك جمع‌بندی كلی عوامل حمله عراق به ایران به شرح ذیل می‌باشد:
1. بیشترین جمعیت شیعه جهان بعد از ایران در عراق زندگی می‌كنند ولیكن حضور روحانیون ایران در سالهای قبل از انقلاب برای تحصیل علوم دینی در شهرهای مذهبی عراق و وجود رهبران مبارز طرفدار انقلاب ایران و ارتباط مردمی بین مردم ایران و عراق جهت زیارت عتبات عالیات جاذبه بوجود آمدن انقلابی مشابه انقلاب اسلامی ایران در عراق را تقویت می‌كرد.[4]
2. صدام حسین داعیه رهبری جهان عرب را در سر می‌پرورانید و امیدوار بود پس از طرد مصر از رهبری جهان عرب در جریان كمپ دیوید بتواند عراق را جایگزین نماید كه این عمل با یك اقدام نظامی علیه ایران و یدك كشیدن سردار قادسیه به خیال واهی وی تحقق پیدا می‌كرد.
3. توسعه طلبی ارضی صدام یك انگیزه دیگر در حمله به ایران بود. یکی از مشكلات ژئوپولتیك عراق به زعم زمامدارانش ، محدودیت این كشور در دسترسی به آبهای آزاد خلیج فارس بود كه حوزه مانور عراق را هم از نظر نظامی و هم از لحاظ اقتصادی در خلیج فارس محدود می‌كرد. تا جایی كه از آغاز استقلال دسترسی آسان به آبهای خلیج فارس، پیوسته در زمره رویاهای رهبران آن كشور به شمار می‌رود، بغداد برای حل این معضل همواره دو راه را پیش روی خود می‌دید: 1. در اختیار داشتن كویت یا حداقل دو جزیره وربه و بوبیان 2. حاكمیت بر خوزستان یا حداقل حاكمیت انحصاری بر آبهای اروندرود. پیروزی انقلاب ایران و سقوط شاه حكومت عراق را وسوسه كرد تا با هوس اشغال خوزستان هم مشكل ژئوپولتیك خود را حل كند و هم از طریق مقابله با نظام انقلاب اسلامی كه خواست بعضی از دولتهای منطقه و غربی از جمله آمریكا بود قدرت برتر در منطقه تبدیل گردد و در پی آن بغداد را به مثابه مركز تصمیم گیری جهان عرب تثبیت سازد.[5]
حمله عراق به كویت پس از جنگ به ایران با سابقه اختلاف بر سر جزیره بوبیان از لحاظ تاریخی و اعلام كویت به عنوان استان نوزدهم عراق در جنگ خلیج فارس بیانگر توسعه‌طلبی صدام در راستای دستیابی به آبهای آزاد و خارج شدن از تنگنای مرزی و قدرت مانور بیشتر در خلیج فارس بود.
ب. جهانی
آمریكا در رأس قدرتهای بزرگ قرار داشت و خواهان نابودی انقلاب اسلامی ایران (به خاطر متضرر شدن از این انقلاب و شكسته شدن هیمنه او در جهان توسط این انقلاب) بود. در یك جمع‌بندی علل تشویق عراق به جنگ از سوی آمریكا عبارت بودند از:
1.آمریكا شاه را در جریان انقلاب به عنوان بهترین دوست خود از دست داده بود. كارتردر سال 1356 در جلسه ضیافت شامی كه به افتخار او در ایران ترتیب داده شده بود، اعلام كرد «هیچ كشوری دیگر در جهان برای برنامه‌ریزی مشترك از ایران به ما نزدیكتر نیست، هیچ كشوری برای بررسی مشكلات منطقه‌هایی كه مورد علاقة هر دو طرف ما نیز هست ارتباط نزدیكتر از ایران به ما ندارد. و هیچ رهبر دیگری نزد من احترام عمیقتر و رابطه‌ای دوستانه‌تر از شاه ندارد.
2. آمریكا با حضور خود در ایران به عنوان كشوری كه در چهارراه قاره‌ها و یكی از حساسترین مناطق جهان (خلیج فارس) واقع شده و كشوری كه از لحاظ منابع نفت و گاز در خاور میانه مطرح می‌باشد، ضمن تأمین نیازهای نفتی خود به دلیل حاكمیت ایران بر تنگة هرمز روند صدور نفت از این  تنگة مهم بین المللی را تضمین می‌نمود، همچنین از لحاظ سرمایه گذاری اقتصادی امكان هر نوع سرمایه گذاری خارجی در ایران برای آمریكا فراهم بود و بازار مصرف 30میلیونی ایران برای كالاهای آن آماده بود و برای استفاده از منابع ومعادن و استخراج آن به هر صورت كه می‌خواستند عمل می‌كردند و خلاصه با حضور مستشاران نظامی و سیاسی در داخل حكومت و با سرسپردگی شخص شاه و هیأت حاكمه، ایران در اختیار آمریكا بود. انقلاب اسلامی ایران تمام این امتیازها را از امریكا گرفت.
3. اشغال سفارت آمریكا و شكست عملیات طبس و كودتای نوژه باعث تحقیر آمریكا شد و از سویی ماهیت ضدآمریكایی انقلاب ایران از مرزهای كشور فراتر رفت و منادی تقویت و تشویق این حركت در سایه كشورهای اسلامی و جهان سومی بود. آمریكا برای مهار و نابودی این پدیده سایر كشورها را نیز متحد گردانید و عراق را به جنگ تشویق نمود. آندره فونتن نویسنده و روزنامه‌نگار فرانسوی می‌گوید: از شیخ نشینهای خلیج فارس گرفته تا شوروی و آمریكا همه از پیدا كردن راهزنی مثل صدام كه در برابر آیت الله قد علم كند خوشحال بودند.[6]
از مجموع آنچه بیان شد روشن گردید كه صدام با حمایت و پشتگرمی ایالات متحده و دول غربی و اتحاد جماهیر شوروی سابق (كه امروزه بعد از پایان جنگ و فاش شدن اسرار در آن جای تردید نیست) جنگ را به قصد نابودی انقلاب اسلامی ایران آغاز كرد اما با الطاف الهی و درایت امام راحل و پشتیبانی مردم غیور ایران نه تنها انقلاب لطمه ای ندید بلکه جنگ موجبات تحکیم و تقویت این نهال را مهیا کرد و درخت تنومند نظام جمهوری اسلامی پایدار گردید.
پی نوشت ها:
[1] . ساداتی نژاد، سید مهدی، علل و انگیزه‌های آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، قم، ص 22.
[2] . انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی و نظام بین الملل (مجموعه مقالات دفاع مقدس)، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1376، ص 45.
[3] . ساداتی نژاد، سید مهدی، علل و انگیزه‌های آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، ، قم، مجمع گروه‌های معارف اسلامی، 1379، ص 25.
[4] . منصوری، جواد، شناخت استكبار جهانی، آستان قدس رضوی، 1376، ص 179.
[5] . ولایتی، علی اكبر، تاریخ سیاسی جنگ تحمیلی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376، ص 56.
[6] . ساداتی نژاد ، سید مهدی، پیشین، ص 39.




طبقه بندی: مطالب مذهبی،  علمی، 
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
محبوب کنید ! :
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 31 شهریور 1393 توسط جوانان دودانگه